Έφυγε από τη ζωή σήμερα το πρωί της η Μαργαρίτα Τσαντ-Παπανδρέου, μια σημαντική παρουσία, της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου πέθανε στο σπίτι της, στο Παλαιό Φάληρο. Ήταν 103 ετών, γεννημένη στις 30 Σεπτεμβρίου του 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις, των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι διαθέσιμες πληροφορίες αναφέρουν, ότι τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας και ότι η κατάστασή της είχε επιβαρυνθεί το τελευταίο διάστημα.
Η Μαργαρίτα Τσαντ γεννήθηκε σε αμερικανική οικογένεια στο Ιλινόις. Η πολιτική δραστηριότητα μπήκε νωρίς στη ζωή της. Σύμφωνα με ιστορικές δημοσιεύσεις του αμερικανικού Τύπου, είχε συμμετάσχει ήδη από την εφηβεία της στην πολιτική δράση του παππού της, ο οποίος είχε κατέβει υποψήφιος με το Σοσιαλιστικό Κόμμα στο Ιλινόις.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, όπου γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου, τότε, καθηγητή οικονομικών. Οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1951 και απέκτησαν τέσσερα παιδιά: το Γιώργο, τη Σοφία, το Νίκο και τον Ανδρέα (Αντρίκο) Παπανδρέου.
Η οικογένεια εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα, το 1961. Μετά την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών το 1967, η Μαργαρίτα Παπανδρέου ανέπτυξε έντονη διεθνή δράση για την απελευθέρωση του συζύγου της και την αντιμετώπιση του καθεστώτος. Η οικογένεια έζησε στη συνέχεια εκτός Ελλάδας, μεταξύ άλλων στη Σουηδία και τον Καναδά.
Από σύζυγος πρωθυπουργού σε πρωταγωνίστρια του γυναικείου κινήματος
Η δημόσια παρουσία της, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στον ρόλο της συζύγου του Ανδρέα Παπανδρέου.
Το 1975 συμμετείχε στην ίδρυση της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), της οποίας υπήρξε πρόεδρος. Η δράση της επικεντρώθηκε στην ισότητα των φύλων, στα δικαιώματα των γυναικών και στην αλλαγή του νομικού και κοινωνικού πλαισίου που αφορούσε στην οικογένεια και τη θέση της γυναίκας. Η ακαδημαϊκή έρευνα έχει καταγράψει τον ρόλο της στην ανάπτυξη του ελληνικού γυναικείου κινήματος, μετά τη δικτατορία.
Στη δεκαετία του 1980 βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων για μεταρρυθμίσεις, που άλλαξαν σημαντικές πλευρές του οικογενειακού δικαίου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η κατάργηση της προίκας, η καθιέρωση του πολιτικού γάμου, η δυνατότητα συναινετικού διαζυγίου, η διατήρηση του επωνύμου της γυναίκας μετά το γάμο και η ενίσχυση της ισότητας των γονέων, ως προς την επιμέλεια των παιδιών.
Παράλληλα, υποστήριξε ενεργά ζητήματα που αφορούσαν στην αναπαραγωγική αυτονομία και τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων, ενώ ασχολήθηκε και με διεθνή ζητήματα ειρήνης και το διεθνές γυναικείο κίνημα. Σύγχρονες δημοσιεύσεις της εποχής στον αμερικανικό Τύπο καταγράφουν τη δραστηριότητά της ως επικεφαλής της ΕΓΕ και τη συμμετοχή της σε διεθνείς πρωτοβουλίες, για τα δικαιώματα των γυναικών.
Τα χρόνια στο πλευρό του Ανδρέα Παπανδρέου
Η παρουσία της δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου συνέπεσε με μια από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της, σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιστορίας.
Ως σύζυγος του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και πρωθυπουργού της Ελλάδας, βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής ιδιαίτερα κατά την πρώτη πρωθυπουργική περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου, από το 1981 έως το 1989.
Παράλληλα, όμως, διατήρησε μια δική της δημόσια ταυτότητα. Ιστορικές δημοσιεύσεις της εποχής καταγράφουν ότι μιλούσε δημόσια για πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, ακόμη και όταν οι απόψεις της δεν ταυτίζονταν απολύτως με την κυβερνητική πολιτική.
Ο γάμος της με τον Ανδρέα Παπανδρέου λύθηκε με διαζύγιο το 1989. Η ίδια συνέχισε έκτοτε να γράφει και να παρεμβαίνει δημόσια, ενώ το 2015 δημοσίευσε την αυτοβιογραφία της «Love and Power», στην οποία κατέγραψε τη δική της εκδοχή για τη ζωή της δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου και την πολιτική διαδρομή που έζησε.
«Μαχήτρια ως το τέλος»
Στο μήνυμα που εξέδωσε η οικογένεια μετά τον θάνατό της, η Μαργαρίτα Παπανδρέου περιγράφεται ως μητέρα, γιαγιά και προγιαγιά, ενώ γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις αξίες που, σύμφωνα με τους οικείους της, χαρακτήρισαν τη ζωή της. Την πίστη στον άνθρωπο, στη δικαιοσύνη, στην ειρήνη και στην ισότητα των γυναικών.
Ο Νίκος Παπανδρέου, αποχαιρετώντας τη μητέρα του, μίλησε για μια γυναίκα που στάθηκε στα παιδιά της και την οικογένειά της στις δύσκολες στιγμές και αναφέρθηκε στη μακρά παρουσία της στους αγώνες, για τα δικαιώματα των γυναικών.
Συλλυπητήρια δήλωση εξέδωσε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος αναφέρθηκε ειδικά στη συμβολή της στα ζητήματα της ισότητας των φύλων και της προστασίας της μητρότητας.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης σημείωσε επίσης, ότι η Μαργαρίτα Παπανδρέου συνέδεσε το όνομά της με τον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών και την κοινωνική πρόοδο.
Η τελευταία πράξη
Η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026 στις 10:00 το πρωί, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, σύμφωνα με την ανακοίνωση της οικογένειας.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου αφήνει πίσω της μια διαδρομή που συνδέθηκε αναπόφευκτα με ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ονόματα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Η δική της ιστορία όμως, δεν εξαντλείται στον γάμο της με τον Ανδρέα Παπανδρέου ή τον ρόλο της ως μητέρας, σημαντικών επίσης προσώπων, της πολιτικής σκηνής.
Από την Αμερική, της παιδικής της ηλικίας έως την Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, από την πολιτική εξορία και τον αγώνα κατά της δικτατορίας, έως το γυναικείο κίνημα και τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, η Μαργαρίτα Παπανδρέου διαμόρφωσε μια ξεχωριστή δημόσια διαδρομή.
Ηλεκτρονική Εφημερίδα
